Onderzoek · augustus 2026

Welke gemeente lijkt het meest op Nederland?

Wij hebben 341 gemeenten langs 53 cijfers van het CBS gelegd en gekeken hoe ver ze afliggen van het Nederlands gemiddelde. Alkmaar komt er het dichtst bij. Rozendaal ligt er het verst vandaan. En geen enkele gemeente is op alle punten tegelijk gemiddeld.

Gemiddelden.nlBron: CBS, Regionale kerncijfers Nederland (70072ned), 2024Vrij te gebruiken met bronvermelding

Alkmaarligt het dichtst bij het landelijk gemiddelde, met een afwijkingsscore van 0,27

33van de 53 cijfers van Alkmaar liggen binnen tien procent van het landelijk gemiddelde

0gemeenten zijn op alle 53 punten gemiddeld, ook niet bij een ruime marge van vijftig procent

Rozendaalwijkt het sterkst af, gevolgd door Laren en Urk

De verdeling

Elke stip is een gemeente

Voor elke gemeente is per cijfer berekend hoeveel standaardafwijkingen die van het landelijk cijfer af ligt. Het gemiddelde daarvan is de doorsnee-score. Nul zou betekenen: op elk punt precies Nederland. Hoe verder naar rechts, hoe eigenzinniger de gemeente.

meer gemiddeldminder gemiddeld337 gemeenten · Waddeneilanden apart · beweeg over een stip voor de naam

De tien meest gemiddelde gemeenten
#	Gemeente	Provincie	Inwoners	Score
1	Alkmaar	Noord-Holland	112.304	0,27
2	Deventer	Overijssel	103.405	0,32
3	Apeldoorn	Gelderland	168.211	0,33
4	Harderwijk	Gelderland	49.387	0,35
5	Meppel	Drenthe	35.810	0,38
6	Middelburg (Z.)	Zeeland	50.004	0,38
7	Oss	Noord-Brabant	94.634	0,40
8	Hengelo (O.)	Overijssel	83.058	0,41
9	Alphen aan den Rijn	Zuid-Holland	114.966	0,41
10	Roosendaal	Noord-Brabant	77.559	0,41

De tien meest eigenzinnige gemeenten
#	Gemeente	Provincie	Inwoners	Score
328	Utrecht (gemeente)	Utrecht	374.238	1,38
329	Delft	Zuid-Holland	109.577	1,40
330	Noord-Beveland	Zeeland	7.943	1,42
331	Blaricum	Noord-Holland	12.724	1,47
332	Westerwolde	Groningen	26.465	1,53
333	Bloemendaal	Noord-Holland	23.786	1,68
334	Amsterdam	Noord-Holland	931.298	1,68
335	Urk	Flevoland	21.958	1,79
336	Laren (NH.)	Noord-Holland	11.439	2,02
337	Rozendaal	Gelderland	1.831	2,04

Aan de bovenkant staan middelgrote steden met een gemengde bevolking en een compleet voorzieningenpakket: Alkmaar, Deventer, Apeldoorn, Harderwijk, Meppel. Aan de onderkant staan twee heel verschillende soorten gemeenten. Rozendaal, Laren, Bloemendaal en Blaricum wijken af door geld: het gemiddeld besteedbaar inkomen in Laren is 220 duizend euro, tegen 62 duizend landelijk. Urk wijkt af door gezinnen: 27 procent van de inwoners is jonger dan vijftien jaar, tegen 15 procent landelijk, en een huishouden telt er gemiddeld 3,2 personen tegen 2,1 in het hele land.

Er is geen gemeente die Nederland goed samenvat. Alkmaar komt het dichtst in de buurt, maar zelfs daar klopt een op de drie cijfers niet met het landelijk beeld.Jan Willem, Gemiddelden.nl

Zoek zelf

Hoe gemiddeld is jouw gemeente?

Typ een naam of klik een rij aan. Je ziet de plek op de ranglijst, de afwijking per thema en de vijf cijfers waarop de gemeente het sterkst van Nederland verschilt.

Zoek een gemeente

#	Provincie	Inwoners	Score
1	Noord-Holland	112.304	0,27
2	Overijssel	103.405	0,32
3	Gelderland	168.211	0,33
4	Gelderland	49.387	0,35
5	Drenthe	35.810	0,38
6	Zeeland	50.004	0,38
7	Noord-Brabant	94.634	0,40
8	Overijssel	83.058	0,41
9	Zuid-Holland	114.966	0,41
10	Noord-Brabant	77.559	0,41
11	Zuid-Holland	122.070	0,42
12	Gelderland	123.532	0,42
13	Noord-Holland	95.168	0,43
14	Noord-Brabant	188.078	0,44
15	Zuid-Holland	38.671	0,44
16	Gelderland	59.623	0,44
17	Noord-Brabant	69.694	0,44
18	Noord-Brabant	160.757	0,45
19	Limburg	103.789	0,45
20	Noord-Brabant	33.979	0,45
21	Noord-Brabant	45.237	0,45
22	Limburg	60.743	0,45
23	Gelderland	43.661	0,46
24	Gelderland	48.752	0,46
25	Noord-Brabant	57.924	0,46
26	Flevoland	84.080	0,47
27	Fryslân	51.787	0,47
28	Noord-Holland	69.241	0,47
29	Overijssel	31.794	0,47
30	Utrecht	65.971	0,48
31	Limburg	51.079	0,48
32	Drenthe	69.701	0,49
33	Gelderland	42.370	0,49
34	Noord-Brabant	40.733	0,49
35	Noord-Holland	75.645	0,50
36	Overijssel	133.141	0,50
37	Zeeland	39.682	0,50
38	Noord-Holland	18.895	0,51
39	Noord-Brabant	31.714	0,51
40	Noord-Brabant	50.302	0,51
41	Fryslân	56.661	0,52
42	Utrecht	161.852	0,52
43	Noord-Holland	161.389	0,52
44	Zuid-Holland	45.734	0,52
45	Utrecht	53.724	0,52
46	Zuid-Holland	75.758	0,53
47	Noord-Holland	39.452	0,53
48	Zuid-Holland	128.434	0,53
49	Overijssel	74.317	0,54
50	Noord-Brabant	95.874	0,54
51	Utrecht	69.440	0,56
52	Utrecht	47.682	0,56
53	Gelderland	29.944	0,56
54	Noord-Brabant	59.222	0,57
55	Noord-Holland	41.193	0,57
56	Noord-Holland	42.866	0,57
57	Utrecht	33.421	0,57
58	Gelderland	41.545	0,57
59	Noord-Holland	94.435	0,58
60	Noord-Brabant	229.836	0,58
61	Gelderland	27.856	0,58
62	Flevoland	226.500	0,58
63	Overijssel	56.177	0,58
64	Zuid-Holland	22.822	0,58
65	Zuid-Holland	44.874	0,59
66	Utrecht	25.065	0,60
67	Zuid-Holland	67.925	0,60
68	Zuid-Holland	47.721	0,60
69	Fryslân	128.810	0,60
70	Drenthe	56.591	0,61
71	Utrecht	66.641	0,61
72	Gelderland	35.474	0,61
73	Noord-Brabant	46.026	0,61
74	Zuid-Holland	23.447	0,61
75	Utrecht	61.669	0,61
76	Noord-Holland	90.076	0,62
77	Zuid-Holland	87.639	0,62
78	Gelderland	45.041	0,63
79	Utrecht	20.235	0,63
80	Fryslân	90.421	0,63
81	Utrecht	65.878	0,63
82	Limburg	44.662	0,64
83	Noord-Holland	31.685	0,65
84	Noord-Holland	17.469	0,65
85	Overijssel	161.738	0,65
86	Noord-Brabant	31.223	0,65
87	Gelderland	48.919	0,66
88	Zuid-Holland	27.736	0,66
89	Gelderland	24.872	0,66
90	Noord-Brabant	22.060	0,67
91	Zuid-Holland	78.229	0,67
92	Zuid-Holland	32.178	0,67
93	Noord-Brabant	84.304	0,67
94	Zuid-Holland	38.470	0,67
95	Limburg	92.650	0,67
96	Gelderland	45.361	0,68
97	Flevoland	44.354	0,68
98	Fryslân	16.229	0,68
99	Noord-Brabant	31.183	0,69
100	Zuid-Holland	115.941	0,69
101	Gelderland	30.385	0,69
102	Limburg	17.789	0,69
103	Limburg	16.215	0,69
104	Zuid-Holland	20.314	0,69
105	Noord-Holland	16.552	0,70
106	Noord-Brabant	46.827	0,70
107	Noord-Holland	47.744	0,70
108	Gelderland	26.725	0,70
109	Noord-Brabant	38.091	0,70
110	Noord-Brabant	24.327	0,70
111	Noord-Brabant	17.302	0,71
112	Gelderland	15.151	0,71
113	Zuid-Holland	26.261	0,71
114	Zuid-Holland	57.785	0,71
115	Noord-Brabant	23.850	0,71
116	Zuid-Holland	29.626	0,71
117	Gelderland	21.286	0,72
118	Zeeland	45.389	0,72
119	Noord-Holland	163.128	0,72
120	Noord-Brabant	27.095	0,72
121	Gelderland	29.231	0,73
122	Noord-Holland	33.279	0,75
123	Zuid-Holland	35.832	0,75
124	Overijssel	24.639	0,76
125	Gelderland	19.590	0,76
126	Zuid-Holland	47.843	0,76
127	Noord-Brabant	33.180	0,76
128	Zuid-Holland	26.428	0,76
129	Noord-Brabant	32.952	0,76
130	Noord-Brabant	27.343	0,76
131	Utrecht	31.681	0,76
132	Zuid-Holland	34.000	0,76
133	Zuid-Holland	74.304	0,77
134	Zuid-Holland	90.256	0,77
135	Zuid-Holland	59.642	0,78
136	Noord-Holland	22.217	0,78
137	Zuid-Holland	36.569	0,78
138	Zuid-Holland	29.168	0,78
139	Noord-Holland	56.432	0,78
140	Overijssel	45.472	0,78
141	Gelderland	47.314	0,78
142	Noord-Holland	46.002	0,79
143	Gelderland	167.632	0,79
144	Gelderland	29.072	0,79
145	Gelderland	23.906	0,79
146	Noord-Brabant	24.476	0,79
147	Utrecht	45.813	0,79
148	Noord-Brabant	91.722	0,79
149	Gelderland	36.873	0,80
150	Gelderland	12.624	0,80
151	Noord-Brabant	32.527	0,80
152	Utrecht	50.847	0,80
153	Utrecht	50.550	0,80
154	Limburg	13.394	0,80
155	Noord-Holland	17.525	0,80
156	Groningen	61.433	0,80
157	Overijssel	38.675	0,80
158	Noord-Brabant	58.277	0,81
159	Limburg	45.534	0,81
160	Noord-Brabant	28.192	0,81
161	Zuid-Holland	66.966	0,81
162	Groningen	27.520	0,81
163	Noord-Holland	9.694	0,81
164	Zuid-Holland	25.625	0,82
165	Gelderland	31.419	0,82
166	Flevoland	50.035	0,83
167	Zuid-Holland	18.762	0,83
168	Zeeland	55.132	0,83
169	Gelderland	33.168	0,83
170	Utrecht	43.718	0,83
171	Zuid-Holland	81.838	0,83
172	Zuid-Holland	76.409	0,83
173	Gelderland	11.079	0,84
174	Noord-Brabant	20.188	0,84
175	Gelderland	24.978	0,84
176	Utrecht	23.945	0,84
177	Limburg	35.896	0,84
178	Utrecht	14.637	0,84
179	Groningen	48.224	0,85
180	Overijssel	38.364	0,85
181	Noord-Holland	13.400	0,85
182	Flevoland	23.899	0,86
183	Fryslân	51.929	0,86
184	Overijssel	35.446	0,86
185	Noord-Brabant	31.435	0,86
186	Drenthe	109.346	0,86
187	Gelderland	25.377	0,86
188	Gelderland	26.197	0,86
189	Fryslân	46.911	0,86
190	Zuid-Holland	48.690	0,86
191	Noord-Brabant	23.220	0,86
192	Overijssel	36.264	0,86
193	Noord-Brabant	30.094	0,87
194	Noord-Brabant	32.356	0,87
195	Fryslân	32.595	0,87
196	Limburg	17.492	0,87
197	Overijssel	24.359	0,87
198	Noord-Brabant	23.920	0,88
199	Limburg	43.917	0,89
200	Noord-Holland	11.661	0,89
201	Utrecht	10.223	0,89
202	Zuid-Holland	32.689	0,89
203	Noord-Holland	95.014	0,89
204	Fryslân	30.059	0,89
205	Gelderland	27.308	0,89
206	Fryslân	25.824	0,89
207	Groningen	32.013	0,89
208	Overijssel	23.376	0,90
209	Noord-Holland	167.636	0,90
210	Utrecht	22.619	0,90
211	Gelderland	39.402	0,90
212	Limburg	10.255	0,90
213	Groningen	64.896	0,90
214	Noord-Holland	20.496	0,91
215	Noord-Holland	49.522	0,91
216	Utrecht	13.868	0,91
217	Limburg	16.431	0,91
218	Limburg	12.375	0,91
219	Drenthe	31.686	0,91
220	Zuid-Holland	19.377	0,91
221	Fryslân	26.487	0,91
222	Gelderland	25.708	0,92
223	Overijssel	62.932	0,92
224	Noord-Holland	60.370	0,92
225	Noord-Holland	36.917	0,92
226	Zuid-Holland	57.932	0,92
227	Noord-Holland	36.366	0,92
228	Noord-Brabant	246.417	0,92
229	Gelderland	29.969	0,92
230	Zuid-Holland	51.867	0,92
231	Limburg	32.041	0,92
232	Limburg	18.576	0,93
233	Gelderland	24.281	0,93
234	Noord-Holland	14.447	0,93
235	Fryslân	45.866	0,94
236	Gelderland	62.592	0,95
237	Limburg	24.744	0,95
238	Noord-Holland	24.312	0,95
239	Limburg	26.034	0,95
240	Zeeland	26.851	0,96
241	Fryslân	28.226	0,96
242	Limburg	87.461	0,96
243	Gelderland	10.343	0,96
244	Zeeland	13.009	0,96
245	Limburg	24.406	0,96
246	Limburg	37.112	0,96
247	Drenthe	35.725	0,96
248	Overijssel	34.073	0,97
249	Groningen	45.106	0,98
250	Gelderland	43.933	0,98
251	Gelderland	16.836	0,98
252	Limburg	27.770	0,98
253	Noord-Brabant	20.985	0,99
254	Zuid-Holland	65.594	0,99
255	Gelderland	19.226	0,99
256	Noord-Brabant	22.208	0,99
257	Fryslân	19.135	1,00
258	Zeeland	34.631	1,00
259	Gelderland	52.948	1,00
260	Utrecht	16.108	1,00
261	Overijssel	18.835	1,01
262	Noord-Brabant	24.231	1,01
263	Overijssel	19.031	1,01
264	Noord-Brabant	22.553	1,01
265	Overijssel	23.448	1,02
266	Groningen	39.405	1,02
267	Zuid-Holland	29.501	1,02
268	Zuid-Holland	27.100	1,02
269	Limburg	125.285	1,02
270	Limburg	10.121	1,03
271	Noord-Holland	24.605	1,03
272	Noord-Holland	23.587	1,03
273	Overijssel	24.931	1,03
274	Limburg	45.311	1,03
275	Limburg	36.006	1,03
276	Noord-Holland	12.199	1,04
277	Zeeland	23.325	1,04
278	Drenthe	34.092	1,04
279	Zuid-Holland	9.732	1,05
280	Zuid-Holland	45.271	1,05
281	Noord-Brabant	17.959	1,05
282	Groningen	12.517	1,05
283	Utrecht	9.755	1,05
284	Limburg	14.054	1,05
285	Limburg	20.806	1,06
286	Drenthe	34.736	1,06
287	Limburg	8.153	1,06
288	Noord-Brabant	20.199	1,08
289	Noord-Holland	32.977	1,09
290	Gelderland	20.330	1,09
291	Zeeland	27.330	1,10
292	Noord-Brabant	16.807	1,10
293	Gelderland	34.289	1,10
294	Gelderland	27.773	1,12
295	Gelderland	187.049	1,12
296	Limburg	13.154	1,13
297	Noord-Holland	29.932	1,13
298	Noord-Brabant	15.961	1,14
299	Drenthe	25.845	1,14
300	Zuid-Holland	670.610	1,15
301	Noord-Brabant	20.841	1,16
302	Drenthe	26.014	1,16
303	Noord-Brabant	13.577	1,17
304	Zeeland	23.121	1,17
305	Noord-Brabant	19.196	1,17
306	Zeeland	23.150	1,17
307	Overijssel	29.683	1,19
308	Noord-Brabant	7.076	1,19
309	Noord-Brabant	17.988	1,21
310	Drenthe	24.580	1,21
311	Overijssel	26.739	1,22
312	Noord-Brabant	11.293	1,22
313	Groningen	243.768	1,22
314	Overijssel	21.397	1,23
315	Gelderland	36.119	1,23
316	Drenthe	20.003	1,24
317	Zuid-Holland	25.948	1,25
318	Zuid-Holland	566.221	1,25
319	Utrecht	5.753	1,26
320	Utrecht	14.724	1,29
321	Noord-Brabant	19.280	1,30
322	Zeeland	22.067	1,30
323	Gelderland	42.579	1,33
324	Overijssel	17.739	1,33
325	Noord-Holland	27.593	1,34
326	Noord-Brabant	10.455	1,35
327	Zuid-Holland	130.108	1,38
328	Utrecht	374.238	1,38
329	Zuid-Holland	109.577	1,40
330	Zeeland	7.943	1,42
331	Noord-Holland	12.724	1,47
332	Groningen	26.465	1,53
333	Noord-Holland	23.786	1,68
334	Noord-Holland	931.298	1,68
335	Flevoland	21.958	1,79
336	Noord-Holland	11.439	2,02
337	Gelderland	1.831	2,04

Per provincie

De doorsneeste gemeente van elke provincie

Twaalf provincies, twaalf gemeenten die het dichtst bij het landelijk beeld liggen. In Noord-Holland is dat meteen de landelijke nummer een; in Groningen komt de beste gemeente niet verder dan plek 156.

Provincie	Meest gemiddeld	Score	Landelijk	Meest eigenzinnig	Score
Drenthe	Meppel	0,38	5	Westerveld	1,24
Flevoland	Lelystad	0,47	26	Urk	1,79
Fryslân	Heerenveen	0,47	27	Dantumadiel	1,00
Gelderland	Apeldoorn	0,33	3	Rozendaal	2,04
Groningen	Midden-Groningen	0,80	156	Westerwolde	1,53
Limburg	Venlo	0,45	19	Bergen (L.)	1,13
Noord-Brabant	Oss	0,40	7	Alphen-Chaam	1,35
Noord-Holland	Alkmaar	0,27	1	Laren (NH.)	2,02
Overijssel	Deventer	0,32	2	Staphorst	1,33
Utrecht	Nieuwegein	0,48	30	Utrecht (gemeente)	1,38
Zeeland	Middelburg (Z.)	0,38	6	Noord-Beveland	1,42
Zuid-Holland	Alphen aan den Rijn	0,41	9	Delft	1,40

De Waddeneilanden staan buiten de ranglijst

Vier eilanden zouden de onderkant van de lijst domineren om redenen die weinig over de bewoners zeggen: toeristen laten er afval achter dat per inwoner wordt geteld, en een treinstation is er niet. Daarom staan ze apart. Schiermonnikoog ontbreekt omdat het CBS er geen opleidingscijfer voor publiceert.

Eiland	Score	Grootste afwijking
Texel	1,21	bromfietsen per 1000
Terschelling	1,59	afstand snelwegoprit
Ameland	1,83	oud papier kg per inwoner
Vlieland	2,03	afstand snelwegoprit

Verantwoording

Hoe we dit hebben gerekend

Alle cijfers komen uit een CBS-tabel: Regionale kerncijfers Nederland (70072ned), verslagjaar 2024, opgehaald via de open data API van het CBS. Waar een cijfer voor 2024 ontbrak is het cijfer van 2023 gebruikt.

Uit die tabel is elk cijfer meegenomen dat als verhouding per gemeente te lezen is: een percentage, een bedrag, een afstand, een aantal per duizend inwoners. Absolute aantallen zijn omgerekend naar verhoudingen, zodat grote gemeenten niet automatisch afwijken. Dat levert 53 indicatoren op, verdeeld over negen themas.

Per indicator is de gemeente vergeleken met het landelijke cijfer, uitgedrukt in standaardafwijkingen over alle gemeenten. Binnen een thema is het gemiddelde van die absolute afwijkingen genomen, en de doorsnee-score is het gemiddelde over de negen themas. Elk thema weegt dus even zwaar. Zonder die weging zou inkomen de uitslag bepalen, simpelweg omdat het CBS daar de meeste cijfers over publiceert.

leeftijd en bevolking11aandeel 0 tot 15 jaar, aandeel 15 tot 25 jaar, aandeel 25 tot 45 jaar, aandeel 45 tot 65 jaar, aandeel 65 tot 80 jaar, aandeel 80 jaar en ouder, geboorten per 1000, sterfte per 1000, migratiesaldo per 1000, verhuismobiliteit, bevolkingsgroei per 1000
huishoudens4huishoudensgrootte, aandeel eenpersoonshuishoudens, aandeel paren zonder kinderen, aandeel huishoudens met kinderen
wonen5WOZ-waarde, aandeel koopwoningen, aandeel corporatiewoningen, woningdichtheid, groei woningvoorraad per 1000
inkomen en vermogen4besteedbaar inkomen, gestandaardiseerd inkomen, mediaan vermogen, vermogen eenpersoonshuishouden
werk en uitkeringen6uitkeringen excl AOW per 1000, bijstand per 1000, arbeidsongeschikt per 1000, banen per 1000 inwoners, aandeel banen commercieel, bedrijfsvestigingen per 1000
opleiding3aandeel laag opgeleid, aandeel middelbaar opgeleid, aandeel hbo/wo opgeleid
nabijheid voorzieningen12afstand huisarts, afstand ziekenhuis, afstand kinderdagverblijf, afstand basisschool, afstand havo/vwo, afstand supermarkt, afstand restaurant, afstand bibliotheek, afstand bioscoop, afstand zwembad, afstand snelwegoprit, afstand treinstation
ruimte en afval5bevolkingsdichtheid, omgevingsadressendichtheid, restafval kg per inwoner, gft-afval kg per inwoner, oud papier kg per inwoner
mobiliteit3particuliere autos per 1000, motorfietsen per 1000, bromfietsen per 1000

Wat we bewust anders hebben gedaan

Het totaal aantal personenautos per gemeente geeft Houten 1862 autos per duizend inwoners, omdat leasemaatschappijen daar staan ingeschreven. Daarom tellen alleen particuliere autos mee. Het aantal uitkeringsontvangers bevat de AOW, wat hetzelfde meet als het aandeel ouderen; de AOW is er daarom uitgehaald. Cijfers over bodemgebruik ontbreken na 2022 en zijn niet meegenomen.

Hoe stevig is de uitkomst

De berekening is negen keer herhaald, elke keer met een heel thema weggelaten. Alkmaar staat in alle negen varianten bovenaan. Een compactere variant met achttien indicatoren geeft Meppel als nummer een en Alkmaar als nummer twee; de twee ranglijsten correleren voor 0,92 en delen vijftien van de twintig hoogste plekken.

Wat dit niet zegt

Gemiddeld is niet hetzelfde als goed, en eigenzinnig is niet hetzelfde als slecht. De score zegt alleen hoe dicht een gemeente bij het landelijk beeld ligt. Een gemeente kan hoog scoren op afwijking doordat er veel geld is, doordat er veel kinderen zijn, of doordat het ziekenhuis ver weg staat.

Overnemen mag. De cijfers en de ranglijst zijn vrij te gebruiken met bronvermelding naar Gemiddelden.nl. De volledige dataset met alle 53 indicatoren per gemeente is op verzoek beschikbaar als spreadsheet, inclusief de losse z-scores zodat de berekening na te rekenen is.

Gemiddelden.nl is een hobbyproject dat uitzoekt wat in Nederland gemiddeld en normaal is. Onderliggende cijfers komen van het CBS.

De Doorsnee-index: welke gemeente lijkt het meest op Nederland?